Phố Hàng Bông dài 932 mét, nay thuộc phường Hàng
Bông, quận Hoàn Kiếm, tp Hà Nội. Phía đông nối với phố Hàng Gai, phía tây nối
với phố Cửa Nam, đoạn giữa cắt các phố Hàng Hòm - Hàng Trống, Hàng
Mành - Lý Quốc Sư, Đường Thành - Phủ Doãn, Hàng Da - Quán Sứ, Phùng Hưng.
Phố Hàng Bông xưa kia gồm nhiều đoạn ngắn:
- Đoạn từ phố Hàng Gai
đến phố Hàng Mành ở trên đất thôn Cổ Vũ (từ giữa thế kỷ 19 hợp nhất với thôn
Kim Bát thượng thành thôn Kim Cổ), gọi là phố Hàng Hài hay Hàng Bông Hài, nơi
từng bán giày hài, nón, đồ thờ bằng giấy; vì có đền Phúc Hậu thờ ông tổ nghề tráng
gương nên còn gọi là phố Hàng Gương.
.jpg)
Ngã tư Hàng Bông - Hàng
Da
- đoạn từ đầu Hàng
Mành đến phố Hàng Da ở trên đất thôn cũ Kim Bát hạ, gọi là Hàng Bông Đệm, từng
có nhiều nhà làm nghề bật bông, bán mền bông, chăn đệm. Cả hai thôn Kim Bát
thượng và hạ đều thuộc tổng Tiền Túc, huyện Thọ Xương, tới giữa thế kỷ 19 đổi
thành tổng Thuận Mỹ.
- đoạn từ ngã tư
Hàng Da - Quán Sứ đến ngõ Hội Vũ ở trên đất mấy thôn Đông Mỹ, Thương Môn, Đông
Hạ, gọi là Hàng Bông Cây Đa Cửa Quyền vì từng có cây đa to
ở cửa ngôi miếu thờ Cô Quyền.
- đoạn từ ngõ Hội Vũ
đến ngã ba Phùng Hưng ở trên đất thôn cũ Yên Trung hạ, tổng Tiền
Nghiêm (sau là Vĩnh Xương), gọi là Hàng Bông Lờ, nơi từng bán các loại đó, đơm,
lờ đánh cá. Xưa hơn nữa thì nơi đây chuyên nhuộm vải xanh nên còn có tên là phố
Hàng Lam.
- đoạn cuối phố Hàng Bông
ở trên đất thôn cũ Đông Mỹ gọi là Hàng Bông Thợ Nhuộm hay Hàng Bông Nhuộm, vì
dân sở tại gốc làng Huê Cầu và Liêu Xá (huyện Yên Mỹ, Hải Hưng) vốn có
nghề nhuộm thâm các loại vải lụa.
Ngõ Hàng Bông chạy từ phố
Tống Duy Tân đến vườn hoa Cửa Nam
Phố Hàng Bông từng nằm
trong khu vương phủ của chúa Trịnh Tùng, khởi dựng vào năm 1595. Có
3 cửa phủ: cửachính nam ở chỗ phố Bà Triệu, cửa Tuyên
Vũ ở chỗ Bưu điện Hà Nội, và cửa Diệu Đức thông ra
phố Cửa Nam.
Khoảng năm 1781, Hải
Thượng Lãn Ông lên kinh chữa bệnh cho Trịnh Sâm và Trịnh Cán đã đi qua phố Hàng
Bông. Trong Thượng kinh ký sự, ông chép rằng "từ cửa cung Khánh Thụy
qua đình Quảng Minh, rồi qua cửa ĐạiHưng, theo đường phía hữu (bên
phải) đi hơn nửa dặm nữa thì đến dinh quan Chính Đường".
Phố Hàng Bông đã từng có
một số phòng trà ca nhạc và nhà in, nhà sách,
nhà báo. Một tuyến tàu điện được xây dọc phố từ năm 1901, năm 1991 bị dỡ bỏ và
thay bằng xe buýt.
Phố Hàng Bông từ cuối thế
kỷ 20 bắt đầu mọc lên nhiều quán ăn, cửa hàng thời trang và khách sạn.
Di
tích
Đình Kim Cổ (đền Phúc
Hậu) ở số 2 Hàng Bông thờ ông tổ nghề làm gương soi. Bài vị tại đây ghi tên ông
là Trần Nhuận Đình, đã từng đi sứ phương Bắc đời nhà Trần.
Trường Hàng Hài ở số
12-14 do cử nhân làng Kim Cổ là Ngô Văn Dạng phụ trách, chuyên dạy Hán học. Năm
1873, ông cử từng tổ chức một đội quân chống Pháp.
Đình Yên Thái ở ngõ Tạm
Thương thờ Nguyên phi Ỷ Lan (1044–1117).
Đình Lương Ngọc ở số 68,
do dân di cư về đây dựng lấy tên theo gốc làng Lương Ngọc ở huyện Bình Giang,
Hải Dương.
Đình Kim Hội (Quy Long) ở
góc đường Quán Sứ, do các nhà buôn bông dựng lên ở ngõ 95, thờ
Trần HưngĐạo.
Đền Thiên Tiên ở số 120,
thờ Lý Thường Kiệt. Bên ngoài có đền thờ Chư Vị.
Quán Vọng Tiên hay Vọng
Tiên Lâu ở số 120b, nơi Lê Thánh Tông gặp tiên.
Đình Đông Mỹ ở số 127, do
lái buôn thôn Đông Mỹ lập ra.
